॥ वसुधैव कुटुम्बकम् ॥One earth. One family.
PujaOnlineDEVOTION WITHOUT BORDERSFind a practitioner

Path & Stotra Sanskrit

शिवमानसपूजा

Shiva Manasa Puja

मन में आसन, स्नान, नैवेद्य और संगीत अर्पित करने से लेकर सारे जीवन को शिवाराधना मानने वाली पूरी पाँच-पद्य मानसपूजा।

Five verses offering worship in the mind and dedicating everyday life to Shiva.

संस्कृत · हिन्दीलगभग 2 मिनटShiva

संस्कृत मूल Prayer text

रत्नैः कल्पितमासनं हिमजलैः स्नानं च दिव्याम्बरं नानारत्नविभूषितं मृगमदामोदाङ्कितं चन्दनम् । जातीचम्पकबिल्वपत्ररचितं पुष्पं च धूपं तथा दीपं देव दयानिधे पशुपते हृत्कल्पितं गृह्यताम् ॥१॥

सौवर्णे नवरत्नखण्डरचिते पात्रे घृतं पायसं भक्ष्यं पञ्चविधं पयोदधियुतं रम्भाफलं पानकम् । शाकानामयुतं जलं रुचिकरं कर्पूरखण्डोज्ज्वलं ताम्बूलं मनसा मया विरचितं भक्त्या प्रभो स्वीकुरु ॥२॥

छत्रं चामरयोर्युगं व्यजनकं चादर्शकं निर्मलं वीणाभेरिमृदङ्गकाहलकला गीतं च नृत्यं तथा । साष्टाङ्गं प्रणतिः स्तुतिर्बहुविधा ह्येतत्समस्तं मया सङ्कल्पेन समर्पितं तव विभो पूजां गृहाण प्रभो ॥३॥

आत्मा त्वं गिरिजा मतिः सहचराः प्राणाः शरीरं गृहं पूजा ते विषयोपभोगरचना निद्रा समाधिस्थितिः । सञ्चारः पदयोः प्रदक्षिणविधिः स्तोत्राणि सर्वा गिरो यद्यत्कर्म करोमि तत्तदखिलं शम्भो तवाराधनम् ॥४॥

करचरणकृतं वाक्कायजं कर्मजं वा श्रवणनयनजं वा मानसं वापराधम् । विहितमविहितं वा सर्वमेतत्क्षमस्व जय जय करुणाब्धे श्रीमहादेवशम्भो ॥५॥

हिन्दी भावार्थ Hindi meaning

हे पशुपति, मेरे हृदय में कल्पित रत्नासन, शीतल स्नान, वस्त्र, चन्दन, पुष्प, धूप और दीप को करुणापूर्वक स्वीकार करो।

रत्नजटित पात्र में घृत, खीर, विविध भोजन, दूध-दही, फल, पेय और ताम्बूल—भक्त इन्हें मन में रचकर श्रद्धा से अर्पित करता है।

छत्र, चामर, दर्पण, वाद्य, गीत, नृत्य, साष्टांग प्रणाम और स्तुति—ये सभी भाव-संकल्प से की गई पूजा के अंग हैं।

आत्मा शिव, बुद्धि गिरिजा, प्राण सेवक और शरीर मन्दिर है; चलना प्रदक्षिणा, वाणी स्तुति और हर कर्म आराधना बन सके—यह जीवन-समर्पण की भावना है।

हाथ-पैर, वाणी, शरीर, कर्म, कान-आँख या मन से हुए सभी अपराधों के लिए भक्त करुणासागर महादेव से क्षमा माँगता है।

स्रोत और संस्करण Sources & edition

१९१२ बृहत्स्तोत्ररत्नाकर में मिलने वाला पूरा ५-पद्य संस्करण, «करचरणकृतं…» क्षमापना सहित। कुछ विस्तृत पाठों का अतिरिक्त «इत्येवं हरपूजनं…» पद्य इस संस्करण में नहीं है।

स्रोत-सम्मिलित परम्परागत संस्कृत मूल; सरल हिन्दी भावार्थ: PujaOnline सम्पादकीय प्रस्तुति।

प्राचीन अथवा मध्यकालीन मूल संस्कृत पाठ सार्वजनिक डोमेन में है। सरल हिन्दी भावार्थ PujaOnline के लिए स्वतंत्र रूप से लिखा गया है; स्रोतों के आधुनिक अनुवादों की नकल नहीं है।