॥ वसुधैव कुटुम्बकम् ॥One earth. One family.
PujaOnlineDEVOTION WITHOUT BORDERSFind a practitioner

Path & Stotra Sanskrit

मीनाक्षीपञ्चकम्

Meenakshi Panchakam

मदुरै की मीनाक्षी को करुणा-सागर, ज्ञानस्वरूपा और जगन्माता मानकर पाँच पद्यों में प्रणाम।

Five salutations to Meenakshi as compassion, wisdom and the mother of the world.

संस्कृत · हिन्दीलगभग 1 मिनटDevi

संस्कृत मूल Prayer text

उद्यद्भानुसहस्रकोटिसदृशां केयूरहारोज्ज्वलां बिम्बोष्ठीं स्मितदन्तपङ्क्तिरुचिरां पीताम्बरालंकृताम् । विष्णुब्रह्मसुरेंद्रसेवितपदां तत्त्वस्वरूपां शिवां मीनाक्षीं प्रणतोऽस्मि संततमहं कारुण्यवारांनिधिम् ॥ १ ॥

मुक्ताहारलसत्किरीटरुचिरां पूर्णेन्दुवक्त्रप्रभां शिञ्जन्नूपुरकिंकिणीमणिधरां पद्मप्रभाभासुराम् । सर्वाभीष्टफलप्रदां गिरिसुतां वाणीरमासेवितां मीनाक्षीं प्रणतोऽस्मि संततमहं कारुण्यवारांनिधिम् ॥ २ ॥

श्रीविद्यां शिववामभागनिलयां ह्रींकारमन्त्रोज्ज्वलां श्रीचक्राङ्कितबिन्दुमध्यवसतिं श्रीमत्सभानायिकाम् । श्रीमत्षण्मुखविघ्नराजजननीं श्रीमञ्जगन्मोहिनीं मीनाक्षीं प्रणतोऽस्मि संततमहं कारुण्यवारांनिधिम् ॥ ३ ॥

श्रीमत्सुंदरनायिकां भयहरां ज्ञानप्रदां निर्मलां श्यामाभां कमलासनार्चितपदां नारायणस्यानुजाम् । वीणावेणुमृदङ्गवाद्यरसिकां नानाविधाडम्बिकां मीनाक्षीं प्रणतोऽस्मि संततमहं कारुण्यवारांनिधिम् ॥ ४ ॥

नानायोगिमुनीन्द्रहृन्निवसतिं नानार्थसिद्धिप्रदां नानापुष्पविराजितांघ्रियुगलां नारायणेनार्चिताम् । नादब्रह्ममयीं परात्परतरां नानार्थतत्त्वात्मिकां मीनाक्षीं प्रणतोऽस्मि संततमहं कारुण्यवारांनिधिम् ॥ ५ ॥

हिन्दी भावार्थ Hindi meaning

असंख्य उगते सूर्यों-जैसी कान्ति, आभूषण, मुस्कान और पीतवस्त्र से शोभित, देवों से पूजित तत्त्वस्वरूपा मीनाक्षी को करुणा-सागर मानकर प्रणाम है।

मोती और मुकुट से अलंकृत, पूर्णचन्द्र-जैसे मुख और नूपुरों से शोभित, सरस्वती-लक्ष्मी से सेवित गिरिजा की वन्दना है।

शिव के वामभाग में विराजमान, श्रीविद्या और श्रीचक्र के बिन्दु में प्रतिष्ठित, गणेश तथा कार्तिकेय की माता का ध्यान है।

सुन्दरेश्वर की प्रिया, भय हरने वाली और ज्ञान देने वाली देवी संगीत की रसिक तथा विष्णु की बहन के रूप में स्मरण की गई हैं।

योगियों-मुनियों के हृदय में निवास करने वाली, पुष्पों से अर्चित और नादब्रह्ममयी मीनाक्षी सभी अर्थों के परम तत्त्व का रूप हैं।

स्रोत और संस्करण Sources & edition

शृंगेरी के पूरे ५ पद्य; १९१० मुद्रित मूल से दो स्पष्ट अक्षर-दोषों का मिलान करके शुद्ध पाठ दिया गया है।

स्रोत-सम्मिलित परम्परागत संस्कृत मूल; सरल हिन्दी भावार्थ: PujaOnline सम्पादकीय प्रस्तुति।

प्राचीन अथवा मध्यकालीन मूल संस्कृत पाठ सार्वजनिक डोमेन में है। सरल हिन्दी भावार्थ PujaOnline के लिए स्वतंत्र रूप से लिखा गया है; स्रोतों के आधुनिक अनुवादों की नकल नहीं है।