॥ वसुधैव कुटुम्बकम् ॥One earth. One family.
PujaOnlineDEVOTION WITHOUT BORDERSFind a practitioner

Path & Stotra Sanskrit

मधुराष्टकम्

Madhurashtakam

वल्लभाचार्य की आठ पद्यों वाली कृष्ण-माधुर्य स्तुति; हर रूप, लीला और सम्बन्ध में मधुरता का अनुभव।

Vallabhacharya’s complete eight-verse celebration of Krishna’s sweetness.

संस्कृत · हिन्दीलगभग 2 मिनटKrishna

संस्कृत मूल Prayer text

अधरं मधुरं वदनं मधुरं नयनं मधुरं हसितं मधुरम्। हृदयं मधुरं गमनं मधुरं मधुराधिपतेरखिलं मधुरम्॥

वचनं मधुरं चरितं मधुरं वसनं मधुरं वलितं मधुरम्। चलितं मधुरं भ्रमितं मधुरं मधुराधिपतेरखिलं मधुरम्॥

वेणुर्मधुरो रेणुर्मधुरः पाणिर्मधुरः पादौ मधुरौ। नृत्यं मधुरं सख्यं मधुरं मधुराधिपतेरखिलं मधुरम्॥

गीतं मधुरं पीतं मधुरं भुक्तं मधुरं सुप्तं मधुरम्। रूपं मधुरं तिलकं मधुरं मधुराधिपतेरखिलं मधुरम्॥

करणं मधुरं तरणं मधुरं हरणं मधुरं रमणं मधुरम्। वमितं मधुरं शमितं मधुरं मधुराधिपतेरखिलं मधुरम्॥

गुञ्जा मधुरा माला मधुरा यमुना मधुरा वीची मधुरा। सलिलं मधुरं कमलं मधुरं मधुराधिपतेरखिलं मधुरम्॥

गोपी मधुरा लीला मधुरा युक्तं मधुरं मुक्तं मधुरम्। दृष्टं मधुरं शिष्टं मधुरं मधुराधिपतेरखिलं मधुरम्॥

गोपा मधुरा गावो मधुरा यष्टिर्मधुरा सृष्टिर्मधुरा। दलितं मधुरं फलितं मधुरं मधुराधिपतेरखिलं मधुरम्॥

हिन्दी भावार्थ Hindi meaning

कृष्ण के अधर, मुख, नेत्र, मुस्कान, हृदय और चाल—भक्त की दृष्टि में सब कुछ मधुर है।

उनकी वाणी, आचरण, वेश, अंगभंगिमा और इधर-उधर विहार में भी वही माधुर्य झलकता है।

बाँसुरी, चरण-रज, हाथ, चरण, नृत्य और सखा-भाव—कृष्ण से जुड़ा हर अनुभव प्रेममय है।

उनका गान, पीना, भोजन, विश्राम, रूप और तिलक भी भक्त को प्रिय और मधुर लगते हैं।

कृष्ण के कार्य, तारने की कृपा, चित्त को हर लेना, रमण और शान्त करना—उनकी विविध लीलाएँ एक ही मधुरता से भरी हैं।

गुंजा-माला, यमुना, उसकी लहरें, जल और कमल तक कृष्ण के सान्निध्य से मधुर हो उठते हैं।

गोपियाँ, लीलाएँ, मिलन और मुक्ति, दर्शन और शिक्षा—प्रेम की दृष्टि सभी में कृष्ण-माधुर्य देखती है।

ग्वालबाल, गौएँ, लकुटी, सृष्टि, दुष्टता का दमन और शुभ फल का प्रकट होना—मधुराधिपति का अखिल संसार मधुर है।

स्रोत और संस्करण Sources & edition

वल्लभाचार्य-परम्परा का पूरा ८-पद्य पाठ; Nitya संस्कृत मूल। इसमें अलग फलश्रुति नहीं जोड़ी गई है।

मूल संस्कृत डिजिटल पाठ: Nitya (getnitya.com), सार्वजनिक डोमेन। सरल हिन्दी भावार्थ: PujaOnline की स्वतंत्र सम्पादकीय प्रस्तुति।

प्राचीन अथवा मध्यकालीन मूल संस्कृत पाठ सार्वजनिक डोमेन में है। सरल हिन्दी भावार्थ PujaOnline के लिए स्वतंत्र रूप से लिखा गया है; स्रोतों के आधुनिक अनुवादों की नकल नहीं है।